(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.88. అధ్యాయః 088
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
పూర్వమంతర్హితేన ఘ్యవనేన కుశికంప్రతి పునః శయనే ప్రస్వపత ఆత్మనః ప్రదర్శనం॥ 1 ॥ పునరుత్థితేన మునినా రాజానంప్రతి ఆత్మనస్తైలాభ్యంజననియోజనేన స్నానశాలాయాం పునరంతర్ధానం॥ 2 ॥ పునరావిష్కృతాత్మనా తేన సభార్యస్య రాజ్ఞో రథధురి సంయోజనపూర్వకం యాచకేభ్యస్తదీయవిత్తాదివితరణేన వీథ్యాం రథేన నిర్గమనం॥ 3 ॥ స్వీయప్రతోదతాడనేఽప్యవికృతమానసే సభార్యే కుశికే ప్రసీదతా మునినా వరదానేన తస్య స్వగృహప్రేషణం॥ 4 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ।

తస్మిన్నంతర్హితే విప్రే రాజా కిమకరోత్తదా।
భార్యా చాస్య మహాభాగా తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 13-88-1(84935)
భీష్మ ఉవాచ। 13-88-2x(7072)
అదృష్ట్వా స మహీపాలస్తమృషిం సహ భార్యయా।
పరిశ్రాంతో నివవృతే వ్రీడితో నష్టచేతనః॥ 13-88-2(84936)
స ప్రవిశ్య పురీం దీనో నాభ్యభాషత కించన।
తదేవ చింతయామాస చ్యవనస్య విచేష్టితం॥ 13-88-3(84937)
అథ శూన్యేన మనసా ప్రవివేశ గృహం నృపః।
దదర్శ శయనే తస్మిఞ్శయానం భృగునందనం॥ 13-88-4(84938)
విస్మితౌ తమృషిం దృష్ట్వా తదాశ్చర్యం విచింత్య చ।
దర్శనాత్తస్య తు తదా విశ్రాంతౌ సంబభూవతుః॥ 13-88-5(84939)
యథాస్థానం తతో గత్వా తత్పాదౌ సంవవాహతుః।
అథాపరేణ పార్శ్వేన సుష్వాప స మహామునిః॥ 13-88-6(84940)
తేనైవ చ స కాలేన ప్రత్యబుద్ధ్యత వీర్యవాన్।
న చ తౌ చక్రతుః కించిద్వికారం భయశంకితౌ॥ 13-88-7(84941)
ప్రతిబుద్ధస్తు స మునిస్తౌ ప్రోవాచ విశాంపతే।
తైలాభ్యంగో దీయతాం మే స్నాస్యేఽహమితి భారత॥ 13-88-8(84942)
తౌ తథేతి ప్రతిశ్రుత్య క్షుధితౌ శ్రమకర్శితౌ।
శతపాకేన తైలేన మహార్హేణోపతస్థతుః॥ 13-88-9(84943)
తతః సుఖాసీనమృషిం వాగ్యతౌ సంవవాహతుః।
న చ పర్యాప్తమిత్యాహ భార్గవః సుమహాతపాః॥ 13-88-10(84944)
యదా తౌ నిర్వికారౌ తు లక్షమాయాస భార్గవః।
తత ఉత్థాయ సహసా స్నానశాలాం వివేశ హ॥ 13-88-11(84945)
క్లృప్తమేవ తు తత్రాసీత్స్నానీయం పార్థివోచితం।
అసత్కృత్య చ తత్సర్వం తత్రైవాంతరధీయత॥ 13-88-12(84946)
స మునిః పునరేవాథ నృపతేః పశ్యతస్తదా।
నాసూయాం చక్రతుస్తౌ చ దంపతీ భరతర్షభ॥ 13-88-13(84947)
అథ స్నాతః స భగవాన్సింహాసనగతః ప్రభుః।
దర్శయామాస కుశికం సభార్యం కురునందన॥ 13-88-14(84948)
సంహృష్టవదనో రాజా సభార్యః కుశికో మునిం।
సిద్ధమన్నమితి ప్రహ్వో నిర్వికారో న్యవేదయత్॥ 13-88-15(84949)
ఆనీయతామితి మునిస్తం చోవాచ నరాధిపం।
స రాజా సముపాజహ్రే తదన్నం సహ భార్యయా॥ 13-88-16(84950)
మాంసప్రకారాన్వివిధాఞ్శాకాని వివిధాని చ।
లేహ్యపిష్టవికారాంశ్చ పానకాని లఘూని చ॥ 13-88-17(84951)
రసాలాపూపకాంశ్చిత్రాన్మోదకానథ షడ్రసాన్।
రసాన్నానాప్రకారాంశ్చ వన్యం చ మునిభోజనం॥ 13-88-18(84952)
ఫలాని చ విచిత్రాణి రాజభోజ్యాని భూరిశః।
బదరేంగుదకాశ్మర్యభల్లాతకఫలాని చ॥ 13-88-19(84953)
గృహస్థానాం చ యద్భోజ్యం యచ్చాపి వనవాసినాం।
సర్వమాహారయామాస రాజా శాపభయాన్మునేః॥ 13-88-20(84954)
అథ సర్వముపన్యస్తమగ్రతశ్చ్యవనస్య తత్।
తతః సర్వం సమానీయ తచ్చ శయ్యాసనం మునిః॥ 13-88-21(84955)
వస్త్రైః శుభైరవచ్ఛాద్య భోజనోపస్కరైః సహ।
సర్వమాదీపయామాస చ్యవనో భృగునందనః॥ 13-88-22(84956)
న చ తౌ చక్రతుః క్రోధం దంపతీ సుమహావ్రతౌ।
తయోః సంప్రేక్షతోరేవ పునరంతర్హితోఽభవత్॥ 13-88-23(84957)
తథైవ చ స రాజర్షిస్తస్థౌ తాం రజనీం తదా।
సభార్యో వాగ్యతః శ్రీమాన్న చకోపం సమావిశత్॥ 13-88-24(84958)
నిత్యసంస్కృతమన్నం తు వివిధం రాజవేశ్మని॥
శయనాని చ ముఖ్యాని పరిషేకాశ్చ పుష్కలాః॥ 13-88-25(84959)
వస్త్రం చ వివిధాకారమభవత్సముపార్జితం।
న శశాక తతో ద్రష్టమంతరం చ్యవనస్తదా॥ 13-88-26(84960)
పునరేవ చ విప్రర్షిః ప్రోవాచ కుశికం నృపం।
సభార్యో మాం రథేనాశు వహ యత్ర బ్రవీంయహం॥ 13-88-27(84961)
తథేతి చ ప్రాహ నృపో నిర్విశంకస్తపోధనం।
క్రీడారథోస్తు భగవన్నుత సాంగ్రామికో రథః॥ 13-88-28(84962)
ఇత్యుక్తః స మునీ రాజ్ఞా తేన హృష్టేన తద్వచః।
చ్యవనః ప్రత్యువాచేదం హృష్టః పరపురంజయం॥ 13-88-29(84963)
సజ్జీకురు రథం క్షిప్రం యస్తే సాంగ్రామికో మతః।
సాయుధః సపతాకశ్చ శక్తీకనకయష్టిమాన్॥ 13-88-30(84964)
కింకిణీస్వననిర్ఘోషో యుక్తస్తోరణకల్పనైః।
గదాస్వంగనిబద్ధశ్చ పరమేషుశతాన్వితః॥ 13-88-31(84965)
తతః స తం తథేత్యుక్త్వా కల్పయిత్వా మహారథం।
భార్యాం వామే ధురి తదా చాత్మానం దక్షిణే తథా॥ 13-88-32(84966)
త్రిదండం వజ్రసూచ్యగ్రం ప్రతోదం తత్ర చాదధత్।
సర్వమేతత్తథా దత్త్వా నృపో వాక్యమఽథాబ్రవీత్॥ 13-88-33(84967)
భగవన్క్వ రథో యాతు బ్రవీతు భృగునందన।
యత్ర వక్ష్యసి విప్రర్షే తత్ర యాస్యతి తే రథః॥ 13-88-34(84968)
ఏవముక్తస్తు భగవాన్ప్రత్యువాచాథ తం నృపం।
ఇతః ప్రభృతి యాతవ్యం పదకంపదకం శనైః॥ 13-88-35(84969)
శ్రమో మమ యథా న స్యాత్తథా మచ్ఛందచారిణౌ।
సుసుఖం చైవ వోఢవ్యో జనః సర్వశ్చ పశ్యతు॥ 13-88-36(84970)
నోత్సార్యాః పథికాః కేచిత్తేభ్యోదాస్యే వసు హ్యహం।
బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ యే కామానర్థయిష్యంతిమాం పథి॥ 13-88-37(84971)
సర్వాందాస్యాంయశేషేణ ధనం రత్నాని చైవ హి।
క్రియతాం నిఖిలేనైతన్మా విచారయ పార్థివ॥ 13-88-38(84972)
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రాజా భృత్యాంస్తథాఽబ్రవీత్।
యద్యద్బ్రూయాన్మునిస్తత్తత్సర్వం దేయమశంకితైః॥ 13-88-39(84973)
తతో రత్నాన్యనేకాని స్త్రియో యుగ్యమజావికం।
కృతాకృతం చ కనకం గజేంద్రాశ్చాచలోపమాః॥ 13-88-40(84974)
అన్వగచ్ఛంత తమృషిం రాజామాత్యాశ్చ సర్వశః।
హాహాభూతం చ తత్సర్వమాసీన్నగరమార్తవత్॥ 13-88-41(84975)
తౌ తీక్ష్ణాగ్రేణ సహసా ప్రతోదేన ప్రతోదితౌ।
పృష్ఠే విద్ధౌ కటే చైవ నిర్వికారౌ తమూహతుః॥ 13-88-42(84976)
వేపమానౌ నిరాహారౌ పంచాశద్రాత్రకర్శితౌ।
కథంచిదూహతుర్ధైర్యాద్దంపతీ తం రథోత్తమం॥ 13-88-43(84977)
బహుశో భృశవిద్ధౌ తౌ క్షరమాణౌ క్షతోద్భవం।
దదృశాతే మహారాజ పుష్పితావివ కింశుకౌ॥ 13-88-44(84978)
తౌ దృష్ట్వా పౌరవర్గస్తు భృశం శోకసమాకులః।
అభిశాపభయత్రస్తో న తం కించిదువాచ హ॥ 13-88-45(84979)
ద్వంద్వశశ్చాబ్రువన్సర్వే పశ్యధ్వం తపసో బలం।
క్రుద్ధా అపి మునిశ్రేష్ఠం వీక్షితుం నేహ శుక్నుమః॥ 13-88-46(84980)
అహో భగవతో వీర్యం మహర్షేర్భావితాత్మనః।
రాజ్ఞశ్చాపి సభార్యస్య ధైర్యం పశ్యత యాదృశం॥ 13-88-47(84981)
శ్రాంతావపి హి కచ్ఛ్రేణ రథమేనం సమూహతుః।
న చైతయోర్వికారం వై దదర్శం భృగునందనః॥ 13-88-48(84982)
భీష్మ ఉవాచ। 13-88-49x(7073)
తతః స నిర్వికారౌ తు దృష్ట్వా భృగుకులోద్వహః।
వసు విశ్రాణయామాస యథా వైశ్రవణస్తథా॥ 13-88-49(84983)
తత్రాపి రాజా ప్రీతాత్మా యథాదిష్టమథాకరోత్।
తతోఽస్య భగవాన్ప్రీతో బభూవ మునిసత్తమః॥ 13-88-50(84984)
అవతీర్య రథశ్రేష్ఠాద్దంపతీ తౌ ముమోచ హ।
విమోచ్య చైతౌ విధివత్తతో వాక్యమువాచ హ॥ 13-88-51(84985)
స్నిగ్ధగంభీరయా వాచా భార్గవః సుప్రసన్నయా।
దదామి వాం వరం శ్రేష్ఠం తం బ్రూతామితి భారత॥ 13-88-52(84986)
సుకుమారౌ చ తౌ విద్ధౌ కరాభ్యాం మునిసత్తమః।
పస్పర్శామృతకల్పాభ్యాం స్నేహాద్భరతసతమ॥ 13-88-53(84987)
అథాబ్రవీన్నృపో వాక్యం శ్రమో నాస్త్యావయోరిహ।
విశ్రాంతౌ స్వః ప్రభావాత్తే ధ్యానేనైవేహ భార్గవ॥ 13-88-54(84988)
అథ తౌ భగవాన్ప్రాహ ప్రహృష్టశ్చ్యనస్తదా।
న వృథా వ్యాహృతం పూర్వం యన్మయా తద్భవిష్యతి॥ 13-88-55(84989)
రమణీయః సముద్దేశో గంగాతీరమిదం శుభం।
కించిత్కాలం వ్రతపరో నివత్స్యామీహ పార్థివ॥ 13-88-56(84990)
గంయతాం స్వపురం పుత్ర విశ్రాంతః పునరేష్యసి।
ఇహస్థం మాం సభార్యస్త్వం ద్రష్టాసి శ్వో నరాధిప॥ 13-88-57(84991)
న చ మన్యుస్త్వయా కార్యః శ్రేయస్త్వాం సముపస్థితం।
యత్కాంక్షితం హృదిస్థం తే తత్సర్వం హి భవిష్యతి॥ 13-88-58(84992)
ఇత్యేవముక్తః కుశికః ప్రహృష్టేనాంతరాత్మనా।
ప్రోవాచ మునిశార్దూలమిదం వచనమర్థవత్॥ 13-88-59(84993)
న మే మన్యుర్మహాభాగ పూతౌ స్వో భగవంస్త్వయా।
సంవృతౌ యౌవనస్థౌ స్వో వపుష్మంతౌ బలాన్వితౌ॥ 13-88-60(84994)
ప్రతోదేన వ్రణా యే మే సభార్యస్య త్వయా కృతాః।
తాన్న పశ్యామి గాత్రేషు స్వస్థోస్మి సహ భార్యయా॥ 13-88-61(84995)
ఇమాం చ దేవీం పశ్యామి వపుషాఽప్సరసోపమాం।
శ్రియా పరమయా యుక్తా తథా దృష్టా పురా మయా॥ 13-88-62(84996)
తవ ప్రసాదసంవృత్తమిదం సర్వం మహామునే।
నైతచ్చిత్రం తు భగవంస్త్వయి సత్యపరాక్రమ॥ 13-88-63(84997)
ఇత్యుక్తః ప్రత్యువాచైనం కుశికం చ్యవనస్తదా।
ఆగచ్ఛేథాః సభార్యశ్చ త్వమిహేతి నరాధిప॥ 13-88-64(84998)
ఇత్యుక్తః సమనుజ్ఞాతో రాజర్షిరభివాద్య తం।
ప్రయయౌ వపుషా యుక్తో నగరం దేవరాజవత్॥ 13-88-65(84999)
తత ఏనముపాజగ్మురమాత్యాః సపురోహితాః।
బలస్థా గణికాయుక్తాః సర్వాః ప్రకృతయస్తథా॥ 13-88-66(85000)
తైర్వృతః కుశికో రాజా శ్రియా పరమయా జ్వలన్।
ప్రవివేశ పురం హృష్టః పూజ్యమానోఽథ బందిభిః॥ 13-88-67(85001)
తతః ప్రవిశ్య నగరం కృత్వా పౌర్వాహ్ణికీః క్రియాః।
భుక్త్వా సభార్యో రజనీమువాస స మహాద్యుతిః॥ 13-88-68(85002)
తతస్తు తౌ నవమభివీక్ష్య యౌవనం
పరస్పరం విగతజరావివామరౌ।
ననందతుః శయనగతౌ వపుర్ధరౌ
శ్రియా యుతౌ ద్విజవరదత్తయా తదా॥ 13-88-69(85003)
అథాప్యుషిర్భృగుకులకీర్తివర్ధన-
స్తపోధనో వనమభిరామమృద్ధిమత్।
మనీషయా బహువిధరత్నభూషితం
ససర్జ యన్న పురి శతక్రతోరపి॥ ॥ 13-88-70(85004)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి అష్టాశీష్టితమోఽధ్యాయః॥ 88 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.